Projectonderwijs ∴ alleen of samen?

Projectonderwijs: alleen of samen? In deze reeks artikelen over projectonderwijs spreken we vrijwel steeds over groepsprojecten. Dit roept de vraag op of het ook mogelijk is om een project alleen te doen? Deze vraag raakt aan de essentie van projecten en de rol die ze spelen in de werkvelden. Daarin komt het zeker voor dat een project op het eerste gezicht door één enkele kunstenaar of ontwerper wordt uitgevoerd. Kijken we nauwkeuriger dan zien we echter een ander beeld. Ten eerste is daar de opdrachtgever. Die vervult uiteraard de rol van opdrachtgever maar zal ook regelmatig een maker of ontwerper op meta-niveau zijn die dus in feite mee ontwerpt¹Lees verder over meta-ontwerpen door bijv. de opdrachtgever..

Gebruikers of publiek

Vervolgens zijn er de gebruikers of het publiek. Als er echt sprake is van co-creatie dragen deze ook concreet bij aan het kunstwerk of ontwerp. En op zijn minst geven ze feedback op het gemaakte werk, feedback waar de maker zich toe moet verhouden. Op zich allemaal situaties waarin één enkele kunstenaar of ontwerper uiteindelijk het kunstwerk of ontwerp maakt maar daarin wel beïnvloed wordt door, of rekening houdt met, of op zijn minst: zich verhoudt tot, andere partijen zoals opdrachtgever, gebruiker en publiek.

Meewerkende disciplines

Projectonderwijs: alleen of samen? Kijken we nog nauwkeuriger dan zien we dat er in vrijwel alle situaties sprake zal zijn van disciplines die mee helpen. Dat kan heel praktisch zijn zoals iemand die specifiek basismateriaal levert voor een beeldend kunstenaar en daarmee deels bepalend is voor het uiteindelijke kunstwerk. Het kan ook iemand zijn die daadwerkelijk een specifiek onderdeel van het maakproces voor haar rekening neemt. Denk bijvoorbeeld aan een mastering engineer die de muziektrack van een componist mastert en daarmee daadwerkelijk ingrijpt in de klankkleur en perceptie van de muziek. In deze voorbeelden zijn zowel de beeldend kunstenaar als de componist echter nog steeds leidend en werken die andere disciplines op hun aanwijzingen.

Concluderend

Het is dus een gegeven dat in de werkvelden op z’n minst andere disciplines of belanghebbenden betrokken zijn bij het maakproces. Het is dan belangrijk om dergelijke maakprocessen te ervaren en te oefenen tijdens een opleiding. Heb je een opleiding die zich richt op bijvoorbeeld individuele beeldend kunstenaars dan moeten die tijdens hun opleiding kunnen oefenen met het inzetten van andere disciplines zoals hierboven beschreven. Dit noemen we echter geen groepsproject want bovengenoemde situaties missen een aantal aspecten die een groepsproject waardevol maken. Juist door samen te werken in een groepsproject met andere disciplines en/of geconfronteerd te worden met meningen, feedback, etc. vanuit die andere disciplines kan een student meer inzicht krijgen in haar eigen artistieke en ontwerpende kwaliteiten en persoonlijkheid. Ze kan zo haar sterke en zwakke kanten ontdekken, welke ‘onderdelen’ van een project ze zelf prima kan uitvoeren en welke ‘onderdelen’ niet, en welke disciplines en/of vormen van ondersteuning ze nodig heeft en welke niet.²Lees verder over de uitgangspunten rond samenwerken.

Een groepsproject is dus in veel aspecten leerzaam en daarom ook aan te bevelen voor die individuele beeldend kunstenaar omdat het ook de nodige ervaring en inzichten oplevert op individueel niveau. Al met al doet een opleiding er dus goed aan om in te zetten op groepsprojecten. Daar waar de student echt niet functioneert binnen die groepsprojecten kan die student gefaciliteerd worden met een individueel traject binnen een groep andere ‘individuele werkers’. In een dergelijke groep kunnen die studenten dan nog steeds samenwerken en/of elkaar helpen indien zij dat wenselijk vinden.

Ga terug naar het overzicht van alle artikelen over projectonderwijs.