Curriculumontwerp ∴ introductie


Curriculumontwerp: introductie
. Iedere opleiding verhoudt zich op de een of andere manier tot de werkvelden en de samenleving. Je kan de manier waarop formuleren en dan heet dat een visie. Een visie op kunst en ontwerp en op opleiden op het gebied van kunst en ontwerp. Een visie op de relatie tussen enerzijds de samenleving en werkvelden en anderzijds de opleiding. Met antwoorden op vragen als hoe zorgen we als opleiding voor verbinding en interactie met die samenleving en werkvelden? Hoe kunnen die ervoor zorgen dat de opleiding relevant is en blijft voor die samenleving en werkvelden?

Curriculumontwerp: introductie. Een van de belangrijkste uitingen van de visie van een opleiding is het curriculum, het leerplan: de gang van de student door de opleiding. Het beschrijft de inhoud en uitgangspunten maar ook de structuur en vorm van de opleiding. Onderstaande grafische weergave representeert de verschillende onderdelen en factoren die een rol spelen bij het ontwerpen van het curriculum. Het begint bij de visie en wordt dan gaandeweg steeds concreter tot aan het punt waarop je evalueert of het concrete, de uitvoering, samenhangt met de gedachten en bedoelingen die tot dan toe zijn geformuleerd.

Volgorde van lezen

Curriculumontwerp: introductie. Wij bevelen de onderstaande volgorde aan bij het lezen van de artikelen in deze reeks. Het kan natuurlijk heel goed dat jouw aandacht uitgaat naar een specifiek artikel maar het principe van deze site is dat je zoveel mogelijk de verbanden tussen de verschillende onderdelen moet zien en ervaren.

Visie
De samenleving en de bij de opleiding behorende werkvelden zijn belangrijke partners voor een kunst- of ontwerpopleiding. Hoe een opleiding zich wil verhouden tot die twee komt tot uitdrukking in de visie van de opleiding. Lees verder.

Inhoudelijke lijn
De inhoudelijke lijn is een schets van vorm en inhoud van het curriculum. Vorm en inhoud moeten in samenhang met elkaar ontworpen worden. Lees verder.

Hoofdindeling
Wat zijn de eindtermen en wat de toelatingscriteria? Wat moet er gaandeweg de opleiding gebeuren om van toelatingscriteria naar eindtermen te gaan? Lees verder.

Onderwijseenheden en modules
De kleinste eenheden in het curriculum zijn de onderwijseenheden. Modules zijn bij elkaar horende onderwijseenheden. Hoe ga je hier effectief mee om? Lees verder.

Studierichting en studieplan
De voor- en nadelen van het werken met studierichtingen en met studieplannen. Lees verder.

Mogelijke issues
Alles is in gestage verandering, het curriculum ook? Enkele issues rond verandering van het curriculum.  Lees verder.

Voorkant achterkant
Opleidingen moeten veel tijd en energie besteden aan allerlei vormen van verantwoording. Bij het curriculum gaat dat over de vastlegging van allerlei soorten data. Dit kan schuren: kunnen we die tijd niet beter aan onderwijs of ontwikkeling besteden, of: laten we het curriculum toch maar niet veranderen – kost teveel werk. Een methode om deze druk te verminderen. Lees verder.

Uitvoering
Of een curriculum daadwerkelijk effect sorteert bij de student staat of valt bij de uitvoering van dat curriculum door docenten. Laten we kijken naar die uitvoering, de bijbehorende didactiek, de verschillende rollen van de docent en de mogelijke beschrijvingen van de uitvoering. Lees verder.

Toetsen en doorontwikkelen
Het toetsen van het curriculum bestaat in principe uit een cyclus van kijken en bevragen, en dan doorontwikkelen. Met als belangrijk element de communicatie met de studenten en docenten zodat deze daadwerkelijk ervaren dat hun feedback van waarde is. Lees verder.

Kernvragen en toetsen
Het inrichten en onderhouden van een curriculum is niet een vanzelfsprekend proces. Daarom zetten we hier een aantal kernvragen op een rij die van pas kunnen komen bij het inrichten en onderhouden van een curriculum. Lees verder.

IJzermans, Jan J. & Machielse, Rens (2026) De kunst van ontwerponderwijs. https://dekunstvanontwerponderwijs.nl/curriculumontwerp-introductie/