Balans docentencorps ∴ introductie

Balans docentencorps: introductie. Wat voor soorten docenten zijn er nodig op een kunst- of ontwerpopleiding? Naast vakinhoudelijke kenmerken (‘een docent op het gebied van grafische vormgeving’) is het belangrijk om naar het ‘plaatje’ van het docentencorps als geheel te kijken. Er is een bepaalde balans binnen dat corps nodig om de continuïteit en samenhang van de opleiding te waarborgen. En om voor voldoende verschillen (noem het maar even ‘diversiteit’) te zorgen en het ontstaan van een monocultuur te voorkomen. Juist verschillen zorgen voor allerlei inbreng. Het blijven ‘bevragen’ waarom een opleiding de dingen doet zoals die ze doet, het kunnen inspelen op veranderingen en het vergroten van de samenhang in opleiding en afdeling.
Een goede balans is iets anders dan een gelijkmatige verdeling per onderwerp. Stel dat er een onderwerp is met drie keuzes. In plaats van de verdeling een derde – een derde – een derde blijkt het uit de ervaring met deze balans dat er 70% van de eerste voorkomt, 20% van de tweede en 10% van de derde voor een goede balans in relatie tot doel en opzet van de opleiding.

Onderwerpen

Balans docentencorps: introductie. We beschrijven in een reeks artikelen een aantal onderwerpen die bijdragen aan het verkrijgen en bewaren van een goede balans. De verschillende onderwerpen hebben onderling ook relaties. Het geheel is complex maar niet per se ingewikkeld.

De actuele ‘situatie’ van de docent.

Aanstellingsomvang
We onderscheiden hier docenten met een kleine (één dag of minder), een grotere (tussen één en 2,5 dag) en een grote (vanaf 2,5 dag) aanstelling. Deze aanstellingsomvangen hebben elk hun voor- en nadelen. Het is zoeken naar de balans tussen die voor- en nadelen. Lees verder.

Inbreng docenten
Het gaat dan om de balans tussen de inbreng op het gebied van werkveldpraktijk, onderzoek en ontwikkeling, en didactiek en organisatie door de docenten die naast haar docentschap nog een externe beroepspraktijk hebben, de docenten zonder een dergelijke praktijk en de gastdocenten. Lees verder.

Ervaring en leeftijd
Als opleiding moet je ervoor zorgen dat er een grote variëteit aan ervaring bestaat in het docentencorps. Het belang hiervan komt aan de orde op meerdere plekken in deze reeks. In dit artikel gaat het om ervaring en leeftijd en de relatie daartussen. Lees verder.

Gender
Met een goede balans qua gender bedoelen we dat er voldoende feminiene en masculiene eigenschappen in het docentencorps aanwezig zijn. Dit soort eigenschappen zijn erg bepalend zijn voor de cultuur, de sfeer in een docentencorps. Lees verder.

Relevantie van het docentencorps
Het onderwijs dient zich te blijven verhouden tot relevante ontwikkelingen in de beroepspraktijk en maatschappij. Dit gebeurt omdat je voldoende docenten hebt die actief verbinding hebben en houden met de buitenwereld. Zij kunnen dan die buitenwereld – in gemodereerde vorm – naar binnen brengen. Lees verder.

Contexten
In welke mate worden de contexten die relevant zijn voor de opleiding gedekt door het docentencorps? We zien vaak dat dit aspect bewust of onbewust wordt omgezet naar een balans tussen autonoom en toegepast of dergelijke. Wij raden dat af. Lees verder.

De gerichtheid van de docent.

Gerichtheid op integratie
Er is een balans nodig tussen docenten met een meer specialistische gerichtheid en docenten met een meer integratieve gerichtheid. Beiden zijn nodig om een specifiek vakgebied verder te ontwikkelen. Lees verder.

Gerichtheid op onderzoek en ontwikkeling
Hoe houd je de balans tussen de meer op vakmanschap gerichte docenten en de docenten die meer op onderzoek en ontwikkeling gericht zijn? Lees verder.

Gerichtheid op meerstemmigheid
Een opleiding met een docentencorps dat voor 100% uit docenten bestaat die het gloeiend met elkaar eens zijn loopt het gevaar té gelijkgestemd te zijn. Er komen dan (te) weinig kritische vragen, nieuwe ideeën en andere benaderingen naar voren. Lees verder.

IJzermans, Jan J. & Machielse, Rens (2026) De kunst van ontwerponderwijs. https://dekunstvanontwerponderwijs.nl/balans-docentencorps-introductie/