Curriculumontwerp ∴ mogelijke issues

Curriculumontwerp: mogelijke issues. Doorontwikkelen is onderdeel van de normale gang van zaken. Doorontwikkeling betekent verandering en verandering is een normaal verschijnsel, ook in de werkvelden waar wij voor opleiden.1Lees verder over doorontwikkelen. Die verandering beslaat natuurlijk nooit het geheel of zelfs een belangrijk deel van het geheel. Het is dus mogelijk om door steeds kleine, soms iets grotere veranderingen door te voeren de boel juist stabiel maar wel doorontwikkelend te laten zijn. Als je lange tijd niets verandert, kom je op gegeven moment op het punt dat je zeer veel moet veranderen. Het is daarom zaak om goed ‘de vinger aan de pols te houden’ als het gaat om het curriculum, de uitvoering daarvan en de mogelijke problemen die je constateert bij beoogde veranderingen van het curriculum. In onderstaande alinea’s bespreken we een aantal van die mogelijke problemen.

Verstarring

Er is bijvoorbeeld vaak een niet onbegrijpelijke reserve tegen verandering in het curriculum bij docenten. Men ziet het curriculum als iets wat vaststaat, op zichzelf staat. Daarnaast is er de vaak terechte angst voor de stortvloed aan administratieve werkzaamheden die zo’n verandering veroorzaakt. En een curriculumwijziging kan ook opgevat worden als kritiek.  “We doen het niet voor niets altijd zo, waarom zouden we het nu ineens anders doen?”. Een dergelijke houding kan leiden tot verstarring van het curriculum. En dat kan weer tot gevolg hebben dat er uiteindelijk veel grotere ingrepen nodig zijn.

Punniken

Curriculumontwerp: mogelijke issues. Niet alle veranderingen zijn goed. Er is ook regelmatig sprake van ‘pleisters plakken’ of ‘punniken op de millimeter’. Je zoekt het dan in direct oplossenInrichting curriculum: onderhoud curriculum van (vaak kleine) problemen die zich voordoen tijdens het uitvoeren van het curriculum zonder na te denken over mogelijk dieperliggende oorzaken.
Natuurlijk zullen bij iedere vorm van curriculum zich kleine problemen voordoen dus die pleisters kunnen zeker nodig en nuttig zijn. Maar al te vaak bieden ze ook een uitweg om dieperliggende problemen niet te hoeven aanpakken.

Eigenaarschap

De eigenaar van het curriculum is in principe de groep bij een opleiding behorende docenten als geheel. Doordat aanstellingsgroottes en ervaring verschillen is er per docent wel verschil in invloed. Dit hoeft er echter niet toe te leiden dat een curriculumverandering wordt uitgevoerd door een select klein groepje docenten. Docenten die bijvoorbeeld een bepaalde positie in de werkvelden hebben. “Ik ben daar succesvol dus ik weet ook wat een curriculum gericht op mijn werkveld moet inhouden”. Of die een senior-positie hebben binnen de opleiding. “Ik heb al jaren ervaring met het samenstellen van een curriculum dus laat mij maar even”. Je gooit op die manier de ervaringen en inzichten van de andere docenten weg zonder dat duidelijk is waarom. En je dient er ook de vergroting van de interne samenhang niet mee.

Communicatie

Curriculumontwerp: mogelijke issues. Vaak zullen de eerste aanzetten tot het (fundamenteel) veranderen van een curriculum vanuit een studieleider of hoofd/directeur opleiding komen. Mensen op die posities hebben meer overzicht over een opleiding als geheel, de bijbehorende verantwoording, etc. en zien dus vaak eerder waarom het echt nodig is dat een curriculum aangepast wordt. Belangrijk is dan goed te blijven belichten waarom de veranderingen noodzakelijk zijn en waarom verder ‘punniken’ niet meer helpt. Wat de eventuele (administratieve) consequenties zijn van die veranderingen en hoe daarmee om te gaan. En ervoor te zorgen dat de ‘inhoudelijke bal’ blijft bij de verantwoordelijke groepen docenten, de ontwerpers van bepaalde delen van het curriculum en de eigenaars van het gehele curriculum.

 

Ga terug naar het overzicht van alle artikelen over de (door)ontwikkeling van het curriculum.

Voetnoten

IJzermans, Jan J. & Machielse, Rens (2026) De kunst van ontwerponderwijs. https://dekunstvanontwerponderwijs.nl/curriculumontwerp-mogelijke-issues/